Καθημερινές φράσεις που μας έμαθε ο Αίσωπος



Ένα όνομα, δεκάδες μύθοι. Αν και ο ίδιος δεν έγραψε ούτε μια λέξη από αυτούς, παρ’ όλα αυτά τους διηγήθηκε προφορικά κατά τον 6ο π.Χ. αιώνα και έκτοτε εκείνοι συνεχίζουν να στοιχειώνουν – με την καλή έννοια – τη ζωή μας.

Μηνύματα με νόημα για μικρούς και μεγάλους, εκφερόμενα με τρόπο μοναδικό, τα οποία μέσα από την απλότητά τους προσφέρουν βασικές συμβουλές για τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε τη ζωή, αλλά και αυτούς που έχουμε απέναντί μας.

Αρκετά από αυτά τα μηνύματα έμειναν στην καθομιλουμένη, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιούμε μέχρι και σήμερα αρκετές από τις φράσεις ή τα αποφθέγματα τα οποία είτε ειπώθηκαν είτε προέκυψαν από τους μύθους του.

Έβαλε το λύκο να φυλάξει τα πρόβατα

Η φράση που χρησιμοποιούμε για να δείξουμε ότι στους κακούς ανθρώπους δε θα πρέπει να εμπιστευόμαστε τίποτα, πηγάζει από τον μύθο του βοσκού και των προβάτων του, ο οποίος βλέποντας έναν λύκο να ακολουθεί το κοπάδι του χωρίς να το πειράζει, αποφάσισε να τον βάλει να το φυλάξει. Κάποια μέρα όμως, γυρνώντας στο σπίτι είδε το κοπάδι του σφαγμένο και τον λύκο άφαντο.

Είς, αλλά λέων

Στον μύθο «Το λιοντάρι και η αλεπού», η τελευταία κοκορεύεται στο λιοντάρι πως τα παιδιά που κάνει είναι πολύ περισσότερα, ενώ εκείνο κάνει μόνο ένα. «Ναι, όμως αυτό το ένα είναι λιοντάρι», απαντάει ο βασιλιάς των ζώων, επιβεβαιώνοντας πως σημασία έχει η ποιότητα και όχι η ποσότητα.

Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα

Η έκφραση αυτή προέρχεται από τον μύθο «Ανήρ Κομπαστής», στον οποίο ένας αθλητής στην Αθήνα καυχιόταν συνέχεια ότι σε αγώνες στην Ρόδο, είχε κάνει ένα τεράστιο άλμα. Αφού δεν τον πίστευε κανείς, έλεγε στους Αθηναίους να πάνε στη Ρόδο και να ρωτήσουν τους θεατές. Τότε ένας Αθηναίος πήγε στο σκάμμα και έγραψε πάνω στην άμμο τη λέξη «Ρόδος». Ύστερα γύρισε προς τον αθλητή και του είπε: «Αυτού γαρ και Ρόδος και πήδημα».

Συν Αθηνά και χείρα κίνει

Στον μύθο του «Ανήρ ναυαγός», ο Αίσωπος περιγράφει το ταξίδι ενός πλούσιου Αθηναίου με ένα πλοίο, το οποίο έλαβε αναπάντεχη τροπή όταν εξαιτίας μιας θαλασσοταραχής το καράβι βυθίστηκε. Ενώ όλοι κολυμπούσαν για να σωθούν, ο Αθηναίος προσευχόταν συνέχεια στην θεά Αθηνά και της έταζε ένα σωρό πράγματα. Τότε ένας από τους ναυαγούς, τον πλησίασε λέγοντάς του την περίφημη αυτή φράση.

Σπεύδε βραδέως

Στον… κλασσικό και ίσως πιο δημοφιλή μύθο του Αισώπου «Ο λαγός και η χελώνα», το φαβορί λαγός τρώει τα μούτρα του στον αγώνα δρόμου μεταξύ των δύο, αφού προδίδεται από την υπερβολική σιγουριά και υπεροψία του. Στη γραμμή τερματισμού, η χελώνα γυρνάει και του πετάει στα μούτρα το ρητό: «Γελάει καλύτερα όποιος γελάει τελευταίος. Σπεύδε βραδέως, λαγέ!».

Δείξε μου τον φίλο σου να σου πω ποιος είσαι

Ακόμα μια γνωστή φράση, η οποία προκύπτει από το μύθο του Αισώπου με τον γάιδαρο και τον ιδιοκτήτη του. Σύμφωνα με αυτόν, κάποιος ήθελε να αγοράσει ένα γαϊδούρι, αλλά πριν το κάνει ήθελε να το δοκιμάσει πρώτα. Το έβαλε λοιπόν μαζί με άλλα γαϊδούρια, όμως την επόμενη ημέρα ο νεοαποκτηθείς γάιδαρος έκανε παρέα με ένα τεμπέλικο ζώο. Αμέσως το πάει πίσω στον πωλητή, και αφού εκείνος τον ρώτησε πότε πρόλαβε να τον δοκιμάσει, ο τύπος του απάντησε «Δεν χρειάστηκε, είδα με ποιον έκανε παρέα».

Η μερίδα του λέοντος

Η φράση που χρησιμοποιούμε για να δηλώσουμε ότι κάποιος πήρε το καλύτερο μερίδιο από κάτι, έρχεται από τον μύθο «Λέων, γάιδαρος και αλεπού», στον οποίο αφού τα τρία ζώα κυνήγησαν έκαναν την μοιρασιά με «υπεύθυνο» τον τίμιο γάιδαρο, που μοίρασε τα θηράματα σε τρία ίσα μέρη. Το λιοντάρι δυσαρεστημένο όρμησε και έφαγε τον γάιδαρο, και ανέθεσε στην αλεπού να κάνει τη μοιρασιά. Όντας πονηρή εκείνη, έδωσε στο λιοντάρι όλο το κυνήγι και κράτησε μια κότα. Έτσι το λιοντάρι πήρε την μερίδα που του αναλογούσε.

Ένα χελιδόνι δε φέρνει την άνοιξη

Από τον μύθο «Ο Σπάταλος νέος και το χελιδόνι» προέρχεται αυτή η φράση, η οποία δηλώνει πως δεν θα πρέπει να βιαζόμαστε για να βγάλουμε κάποιο συμπέρασμα. Σύμφωνα με τον μύθο, ένας άσωτος νέος ξόδεψε και σπατάλησε όλα του τα χρήματα και από την περιουσία του απέμεινε μόνο ένας χιτώνας. Μια ηλιόλουστη μέρα του χειμώνα, είδε ένα χελιδόνι να πετά έξω από το παράθυρο και τότε νόμισε ότι ήρθε η άνοιξη. Χωρίς καν να το σκεφτεί, πούλησε τον χιτώνα που του είχε απομείνει, όμως το κρύο επανήλθε…

olympia.gr

Αίσωπος, μυθικό ή πραγματικό πρόσωπο

 

Ποιός δεν ξέρει τους μύθους του Αισώπου; Ποιός δεν έχει διδαχθεί από όλες αυτές τις ιστορίες που είχαν γιά πρωταγωνιστές ζώα και πουλιά; Μύθοι που έχουν αντέξει στο πέρασμα του χρόνου και ακόμη και σήμερα παραμένουν επίκαιροι και διδακτικοί. Όμως όσο δημοφιλείς είναι οι μύθοι του άλλο τόσο άγνωστο είναι το ποιός είναι ο συγγραφέας τους. Οτι γνωρίζουμε γιά τον Αίσωπο είναι από την παράδοση ενώ την ύπαρξη του αναφέρει και ο ιστορικός Ηρόδοτος.
Δούλος που ως πατρίδα του αναφέρεται η Φρυγία και η Σάμος ή, κατ’ άλλους, οι Σάρδεις. Κατά τους βιογράφους του έζησε περί το 550 π.Χ. στη Σάμο. Οι παραδόσεις μιλούν για ταξίδι του στην Ανατολή και για βίαιο θάνατο του στους Δελφούς.
 

 

 

 

 

Ήταν άσχημος και καμπούρης, όμως, με ανoιχτό μυαλό (και στόμα) και με χιούμορ που τσάκιζε κόκκαλα. Ταξίδεψε πολύ στην ανατολή και στην Αίγυπτο, και υποτίθεται ότι είχε επαφές με τους επτά σοφούς. Υπήρξε γνωστός στον αρχαίο κόσμο. Aναφέρεται από τoν Ηρόδοτο, τον Πλάτωνα και άλλους και χωρίς αμφιβολία ήταν ένας φιλόσοφος και παρατηρητής της ανθρώπινης φύσης και της κοινωνίας. Θεωρήθηκε πατέρας της μυθογραφίας. Ο Αίσωπος διατύπωνε -με τρόπο προσιτό στη λαϊκή νοημοσύνη- ηθικές, πολιτικές και κοινωνικές εμπειρίες. Τους ρόλους των πρωταγωνιστών του παίζουν ανθρώπινοι χαρακτήρες και, κυρίως, ζώα που στην εποχή που διαδραματίζονται οι μύθοι είχαν λαλιά. Πολλές παροιμίες που θεωρούνται αποστάγματα της λαϊκής σοφίας οφείλονται στους μύθους του Αισώπου (όσα δε φθάνει η αλεπού κ.ά.). Μελετώντας το υλικό των μύθων, δύσκολα μπορεί κανείς να πιστέψει ότι είναι έργο ενός ανθρώπου.

 

 

 

 

Ο αισώπειος Μύθος είναι σύντομη αφήγηση παραδειγματικού χαρακτήρα, με στοιχεία από τη λαϊκή σοφία αλλά και με δείγματα φιλοσοφικής αντίληψης για τη ζωή, όπου ένα περιστατικό με πρωταγωνιστές συνήθως ζώα, αλλά και ανθρώπους ή θεούς, χρησιμεύει για να εξάρει ή να στηλιτεύσει χαρακτήρες και συμπεριφορές.

 

 

 

 

Στη φιλολογική επιστήμη ο Αίσωπος αμφισβητείται ως «ένα» πρόσωπο και η σχηματισμένη πεποίθηση είναι ότι στoν Αίσωπο προσωποποιείται μία ανώνυμη λαϊκή, προφορική, παράδοση που αργότερα κωδικοποιήθηκε κατά διαταγήν του Διονυσίου του Φαληρέως, στα τέλη του 4ου αι. π.Χ. Η δημοσίευση αυτή αποτέλεσε την πρώτη γνωστή έκδοση των Μύθων του Αισώπου. Η κωδικοποίηση εκείνη δυστυχώς δεν σώζεται σήμερα και μόνo ποιητικές επεξεργασίες του Βαβρίου (ελληνικά), του Φαίδρου (λατινικά) και άλλων, διέσωσαν το υλικό της επιτομής εκείνης.

 

 

 

 

Tελικά οι μύθοι έφθασαν στις ημέρες μας μέσω Βυζαντίου. Η πρώτη έντυπη έκδοση των μύθων έγινε το 1479 στο Μιλάνο και ακολούθησε αυτή των Παρισίων το 1547. Ο Αδαμάντιος Κοραής τύπωσε τους μύθους το 1810 στο Παρίσι και ακολούθησε κριτική έκδοση (1852) στη Λειψία σπό τον Χαλμ. Πολλές εκδόσεις παρουσιάστηκαν έκτοτε και οι μύθοι -πιστεύεται- ότι έχουν διαβαστεί παγκοσμίως σχεδόν όσο και η Βίβλος. Η πιο πρόσφατη έκδoση των μύθων έγινε από τον οίκο ΡΕΝGUΙΝ του Λονδίνου (1997) σε 50000 αντίτυπα. Η απόδοση των μύθων στη νέα ελληνική γλώσσα έγινε από τους Ανδρόνικο Νούκιο και Γεώργιο Αιτωλό, που έζησαν στον 16ο αιώνα.

ellinis.blogspot