Ο Μυστράς της Λακωνίας

<str
mistras-1
Ο Μυστράς ήταν Βυζαντινή πολιτεία της Πελοποννήσου και απέχει έξι χιλιόμετρα ΒΔ της Σπάρτης. Σήμερα είναι ερειπωμένος, αν και έχουν αναστηλωθεί ορισμένα κτίσματα, όπως τα παλάτια, και αποτελεί πολύτιμη πηγή για τη γνώση της ιστορίας, της τέχνης και του πολιτισμού των δύο τελευταίων αιώνων του Βυζαντίου. Η ιστορία «της νεκρής πολιτείας» σήμερα του Μυστρά αρχίζει από τα μέσα του 13ου αιώνα, όταν συμπληρώθηκε η κατάκτηση της Πελοποννήσου από τους Φράγκους. Το 1249 ο Γουλιέλμος Β’ Βιλλαρδουίνος έκτισε το κάστρο του στην ανατολική πλευρά του Ταϋγέτου, στην κορυφή ενός υψώματος με απότομη και κωνοειδή μορφή, που λεγόταν Μυστράς ή Μυζυθράς λόγω του σχήματός του ή εκ του ονόματος του παλαιότερου ιδιοκτήτη που λεγόταν Μυζηθράς.
«Βουνίν εύρε παράξενο, απόκομμα εις όρος.
κάστρον εποίκεν αφηρόν, Μυ(ζη)θράν ονομασέν το.»

mistras 2
Μετά την ήττα των Φράγκων στη μάχη της Πελαγονίας το 1259, το κάστρο του Μυστρά παραχωρήθηκε στο Βυζαντινό αυτοκράτορα Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγο. Από το 1262 έγινε έδρα βυζαντινού στρατηγού του «σεβαστοκράτορος» και από τότε άρχισε η κυρίως ιστορική περίοδός του, που διήρκεσε δύο αιώνες. Οι κάτοικοι της γειτονικής Λακεδαίμονος έρχονται και εγκαθίστανται γύρω από το κάστρο, γι’ αυτό και η κατοικημένη περιοχή, που ονομάζεται χώρα οχυρώθηκε με τείχος. Συν τω χρόνω δημιουργήθηκε και νέα συνοικία, έξω από το τείχος, που ονομάσθηκε κάτω χώρα και προστατεύθηκε επίσης με τείχος. Από το 1308 το σύστημα της διοικήσεως μεταβάλλεται και οι στρατηγοί γίνονται μόνιμοι διοικητές και κατά τα μέσα του 14ου αιώνα ο Μυστράς καθίσταται πρωτεύουσα της Βυζαντινής Πελοποννήσου. Έτσι δημιουργήθηκε το Δεσποτατο του Μωρεως. Συνετοί Δεσπότες, όπως ο Μανουήλ Καντακουζηνός, ο Θεόδωρος Β’ Παλαιολόγος, ο Κωνσταντινος ο Β΄ Παλαιολογος, ο μετέπειτα τελευταίος αυτοκράτωρ του Βυζαντίου, συνετέλεσαν ώστε ο Μυστράς να επεκτείνει την εξουσία του σε όλη την Πελοπόννησο και να γίνει εστία της πολιτικής και πνευματικής ζωής της αυτοκρατορίας, καθώς και το κέντρο της αναγεννήσεως των γραμμάτων και των τεχνών. Σοφοί, καλλιτέχνες και λόγιοι συγκεντρώνονταν στην αυλή του Δεσπότου, σπουδαιότερος και σημαντικότερος απ’ όλους, ο Γεώργιος Γεμιστός ή Πλήθων.
mistras-3
Το 1460 ο Μυστράς παραδίνεται στους Τούρκους και από τότε αρχίζει η παρακμή του. Την περίοδο 1687 έως 1715 τον Μυστρά, όπως και όλη την Πελοπόννησο, τον κατείχαν οι Βενετοί. Και το 1770, κατά την επανάσταση του Ορλώφ, ένα μικρό στράτευμα Ελλήνων και Ρώσων έκλεισε την τούρκικη φρουρά μέσα στο κάστρο. Τότε οι Τούρκοι κάτοικοι της πόλεως, αν και παραδόθηκαν με τον όρο να εξέλθουν με τις οικογένειές τους, κατά την έξοδό τους εξολοθρεύτηκαν από απειθάρχητους Μανιάτες, που μόνο χάρη στον τότε Μητροπολίτη που μπήκε μεσ΄ τη μάχη με το σταυρό κατόρθωσε να συγκρατήσει τους Μανιάτες. Στην επανάσταση του 1821 η συμμετοχή του Μυστρά είναι σημαντική. Το 1825 λεηλατήθηκε από τους Αιγυπτίους του Ιμπραήμ και από τότε σιγά σιγά εγκαταλείφθηκε και ιδρύθηκε ο νέος Μυστράς, το σημερινό ομώνυμο χωριό στους πρόποδες του λόφου. Με την ίδρυση του ελεύθερου κράτους οι Αρχές της επαρχίας Λακωνίας εγκαταστάθηκαν στον ερειπωμένο Μυστρά, λίγο όμως αργότερα, το 1834 ο Βασιλιάς Όθων θεμελιώνει τη νέα πόλη, τη Σπάρτη, επί του πρώτου πολεοδομικού σχεδίου που εκπονήθηκε στην Ελλάδα για να ακολουθήσει στη συνέχεια το Γύθειο, μετά από αίτηση των κατοίκων του Μυστρά να επανασχεδιαστεί η πόλη της Σπάρτης από αρχιτέκτονες που ο Ιωάννης Καποδίστριας θα έστελνε, πριν τη δολοφονία του. Από τότε άρχισαν να εγκαταλείπουν το Μυστρά και οι τελευταίοι κάτοικοί του. Ένα δίστιχο που λεγόταν γύρω στα 1840 εγκωμίαζε τα διπλανά χωριά, ενώ υπενθύμιζε την εγκατάλειψη του Μυστρά.
«Παρόρι με τα κρύα νερά κι΄ Άι Γιάννη με τ΄ άνθη.
κι΄ εσύ, καημένε μου Μυστρά, που σ΄ έφαγεν η Σπάρτη».
mistras-4
Έξι χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Σπάρτης, σ’ έναν βραχώδη λόφο, βόρεια του Ταϋγέτου, βρίσκεται το κάστρο του Μυστρά με την ερειπωμένη σήμερα πολιτεία του. Ο λόφος, με την απότομη και κωνοειδή μορφή του, λεγόταν Μυστράς ή Μυζυθράς και λόγω της στρατηγικής του θέσης, αποτελούσε από μόνος του σπουδαίο φυσικό οχυρό.
mistras-5
Η ιστορία του Μυστρά αρχίζει από τα μέσα του 13ου αι.όταν συμπληρώθηκε η κατάκτηση της Πελοποννήσου από τους Φράγκους. Το κάστρο χτίστηκε το 1249, από τον Γουλιέλμο Β΄ Βιλλεαρδουίνο στην κορυφή του λόφου της βυζαντινής καστροπολιτείας και μετά τη μάχη της Πελαγονίας έπεσε στα χέρια των βυζαντινών για να χτιστεί εκεί ο Μυστράς, που ήταν η πρωτεύουσα του Δεσποτάτου. Η καστροπολιτεία είχε συνεχόμενη πορεία έως και το 1953 αποτελώντας κέντρο των γραμμάτων και των τεχνών, κλείνοντας μέσα της σπουδαίους αυτοκράτορες όπως ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος.
mistras-6
Σήμερα ο Μυστράς, κλείνει μέσα από τα τείχη του, τέσσερις εγκαταλειμμένους οικισμούς με σπουδαίες μεταβυζαντινές εκκλησίες, οικίες και παλάτια. Από το 1989 με απόφαση της Unesco, ο Μυστράς εγγράφεται ως πολιτιστικό αγαθό στον κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
mistras-7
Κάστρο Μυστρά
Κάστρο Μυστρά
Χτισμένος σε ένα φυσικό οχυρό και στρατηγικής σημασίας λόφο του βυζαντινού Μυζηθρά στα βόρεια του Ταϋγέτου, η ίδρυσή του συνδέεται με την πρώτη άλωση της Κωνσταντινούπολης. Το 1249, ο φράγκος πρίγκιπας Γουλιέλμος Β΄ Βιλλεαρδουίνος χτίζει το κάστρο του Μυζηθρά, στην κορυφή του ομώνυμου λόφου για τον έλεγχο της κοιλάδας του Ευρώτα. Δέκα χρόνια αργότερα το κάστρο παραχωρείται στο Βυζαντινό αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο. Το κάστρο θα αποτελέσει τον πυρήνα της μετέπειτα καστροπολιτείας του Μυστρά, μιας από τις σημαντικότερες υστεροβυζαντινές πόλεις. Το 1262, μετά τη μάχη της Πελαγονίας, το κάστρο μαζί με αυτά της Μονεμβασίας και της Μαΐνης παραδίδεται στους Βυζαντινούς, προκειμένου αυτοί να ελευθερώσουν τον φράγκο πρίγκιπα που κρατούσαν αιχμάλωτο. Από τότε ξεκινά η κυρίως ιστορική περίοδός του Μυστρά που διήρκεσε δύο αιώνες. Το κάστρο οχυρώνεται με τείχος και οι κάτοικοι της γειτονικής Λακεδαίμονος έρχονται και εγκαθίστανται στην περιοχή εσωτερικά των τειχών, που ονομάστηκε Χώρα. Με την πάροδο των χρόνων δημιουργήθηκε και νέα συνοικία, έξω από το τείχος, που ονομάσθηκε Κάτω Χώρα κι ήταν επίσης προστατευμένη με τείχος.
Το 1349 ο Μυστράς γίνεται η πρωτεύουσα του ημιαυτόνομου Δεσποτάτου του Μορέως με πρώτο «Δεσπότη» τον Μανουήλ Καντακουζηνό. Το 1383 τη δυναστεία των Καντακουζηνών διαδέχεται στο Μυστρά η αυτοκρατορική οικογένεια των Παλαιολόγων. Ξεχωριστή θέση ανάμεσα στους Δεσπότες του Μυστρά κατέχει ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου. Την περίοδο αυτή ο Μυστράς γίνεται εστία της πολιτικής και πνευματικής ζωής της αυτοκρατορίας. Η βυζαντινή φάση στην ιστορία του Μυστρά λήγει το 1460 με την παράδοσή του στους Τούρκους.
mistras-8
Το διάστημα από το 1460 έως το 1540 γίνεται ένα από τα πιο σημαντικά κέντρα παραγωγής και εμπορίας μεταξιού της ανατολικής Μεσογείου. Μικρή διακοπή στη μακραίωνη τουρκική κατάκτηση αποτελεί η περίοδος της Ενετοκρατίας. Η παρακμή του Μυστρά αρχίζει το 1770 κατά την επανάσταση του Ορλώφ, μετά την καταστροφή του από Τουρκαλβανούς στρατιώτες. Στα χρόνια της επανάστασης του 1821 ο Μυστράς λεηλατήθηκε από τον Ιμπραήμ και σιγά-σιγά εγκαταλείφθηκε. Το 1834 ο βασιλιάς Όθωνας θεμελιώνει τις πόλεις της Σπάρτης και του Γυθείου. Από τότε και μέχρι το 1953, που το ελληνικό κράτος απαλλοτρίωσε το χώρο, οι τελευταίοι κάτοικοι εγκαταλείπουν την καστροπολιτεία. Το 1989 με απόφαση της αρμόδιας επιτροπής της Unesco, ο Μυστράς εγγράφεται ως πολιτιστικό αγαθό στον κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
mistras-9
Σήμερα ο Μυστράς με το μεσαιωνικό κάστρο, τη φράγκικη ακρόπολη και τους τέσσερις οχυρωμένους οικισμούς του κλείνει μέσα από τα τείχη του οικίες και παλάτια ενώ φημίζεται για τα υστεροβυζαντινά μνημεία του, μοναστήρια και εκκλησίες με σπουδαίες τοιχογραφίες, που βρίσκονται διάσπαρτα στον αρχαιολογικό χώρο. Από τα σημαντικότερα αποτελούν ο ναός της Αγίας Σοφίας στην Πάνω χώρα, ο Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Δημητρίου, οι Άγιοι Θεόδωροι και η Οδηγήτρια, στην Κάτω χώρα και τέλος, οι ναοί της Περίβλεπτου, της Ευαγγελίστριας και η μονή της Παντάνασσας στη Μεσοχώρα. Τη λεγόμενη Έξω Χώρα του Μυστρά, στους πρόποδες του λόφου, αποτελούν σήμερα ελάχιστα αρχιτεκτονήματα, που ανάγονται στο 15ο αι.και έπειτα.
mistras-11
mistras-13
mistras-15

mythicalpeloponesse.gr
el.wikipedia.org

Advertisements

One comment on “Ο Μυστράς της Λακωνίας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s